Van extreem weer naar voorspelbare voedselproductie

Extreem weer maakt voedselproductie steeds minder voorspelbaar. Langdurige droogte, zware neerslag en hittegolven hebben direct invloed op de opbrengst, kwaliteit en planning van gewassen. Wat betekent dat voor telers, de voedselketen en de betaalbaarheid van voedsel?

In aflevering 2 van De Groeikamer onderzoeken presentator Robin de Wever en co-host Wouter Kuiper deze vraag samen met klimaatduider Reinout van den Born en glastuinbouwdeskundige Jacco Besuijen:

Hoe blijven we in een veranderend klimaat voldoende, betaalbaar en betrouwbaar voedsel produceren?

Voedselzekerheid draait om meer dan volume

Voedselzekerheid gaat niet alleen over de totale hoeveelheid voedsel. Producten moeten ook op het juiste moment beschikbaar, van goede kwaliteit en betaalbaar zijn.

Een kleinere of vertraagde oogst raakt daarom de hele keten. Telers kunnen minder leveren, afnemers moeten hun planning aanpassen en consumenten kunnen te maken krijgen met hogere prijzen of een beperkter aanbod.

Juist daarom wordt voorspelbaarheid steeds belangrijker.

Weer is niet hetzelfde als klimaat

Eén natte zomer of koude winter zegt nog niet alles over klimaatverandering. Weer gaat over de omstandigheden van vandaag of dit seizoen. Klimaat gaat over ontwikkelingen over een langere periode.

Voor voedselproducenten is vooral de toename van extremen belangrijk. Langdurige droogte, hevige neerslag of hitte op een kwetsbaar moment kan grote gevolgen hebben. Historische teeltpatronen bieden daardoor minder zekerheid dan voorheen.

Wat betekent dit voor telers?

Extreem weer beïnvloedt opbrengst, kwaliteit en teeltplanning. Hitte kan de groei remmen. Langdurige regen verhoogt de kans op ziekten. Droogte vergroot de behoefte aan irrigatie, terwijl water juist schaarser kan worden.

Ook kosten kunnen stijgen. Denk aan extra wateropslag, koeling, verwarming, gewasbescherming of aanpassingen aan de infrastructuur. Wanneer planten of oogsten moet worden uitgesteld, heeft dat bovendien gevolgen voor personeel, transport en afspraken met afnemers.

De uitdaging gaat dus verder dan het beschermen van één oogst. Het draait om een productiesysteem dat onder veranderende omstandigheden betrouwbaar blijft functioneren.

De rol van gecontroleerde teelt

Een kas biedt een beschermde omgeving waarin telers meer invloed hebben op temperatuur, luchtvochtigheid, water en licht. Zware regen valt niet rechtstreeks op het gewas. Water kan nauwkeurig worden toegediend en vaak worden hergebruikt. Met schermen, ventilatie, verwarming en koeling kunnen omstandigheden beter worden beheerst.

Data en slimme klimaatsturing helpen telers om sneller en nauwkeuriger bij te sturen. Zo kan gecontroleerde teelt bijdragen aan een constantere kwaliteit, efficiënter gebruik van water en voedingsstoffen en een beter voorspelbare productie.

Geen oplossing zonder voorwaarden

Een kas is niet automatisch duurzaam of betaalbaar. Het resultaat hangt af van de energievoorziening, beschikbare infrastructuur, water, CO₂, technische kennis en investeringsruimte.

Ook de lokale situatie is bepalend. Een oplossing die in Nederland werkt, kan niet zonder aanpassingen worden toegepast in een woestijngebied of koud klimaat. Technologie moet passen bij het gewas, de markt en de omgeving.

Productie beter beheersbaar maken

We kunnen het klimaat niet volledig voorspelbaar maken. We kunnen voedselproductie wel beter beschermen en beheersbaar organiseren.

Gecontroleerde teelt is geen universeel antwoord, maar wel een belangrijk onderdeel van de oplossing. Door kennis, technologie en lokale omstandigheden slim te combineren, kunnen we werken aan een betrouwbaardere voedselvoorziening voor een groeiende wereld.

Luister naar aflevering 2 van De Groeikamer via Spotify of Apple Podcasts →