CO2-negatieve teelt zonder verlies aan kwaliteit en opbrengst? KUBO bewijst dat het mogelijk is. De afgelopen jaren heeft het in Monster gevestigde bedrijf hard gewerkt aan de verdere ontwikkeling van zijn Ultra-Clima®-concept, en dat heeft zijn vruchten afgeworpen. Uit praktijkproeven blijkt dat het niet alleen mogelijk is om de CO2-uitstoot te verminderen, maar ook om meer CO2 uit de lucht op te nemen dan er wordt uitgestoten.
Voor het telen van groenten is CO2 onmisbaar. Maar waarom zou je extra CO2 toevoegen en overtollige CO2 uitstoten als de planten precies de hoeveelheid CO2 die ze nodig hebben uit de buitenlucht kunnen halen? Met deze gedachte in het achterhoofd ging KUBO aan de slag. Het Ultra-Clima®-concept bestond al enige tijd en had internationaal furore gemaakt als duurzame teeltmethode. Maar KUBO heeft het concept de afgelopen jaren verder ontwikkeld, met een sterke focus op het verminderen van het CO2-verbruik. Met als resultaat de eerste CO-negatieve teeltstrategie.
'WEDSTRIJD'Luuk Graamans is Senior Consultant Kastechnologie bij KUBO. Voorheen werkte hij als onderzoeker bij Wageningen U&R en de TU Delft. Hij geeft aan dat de term CO2-negatieve kas’ vaak al meteen tot discussie leidt. "Veel mensen roepen dan: hoe kun je nu volledig CO2-negatief zijn? Je bouwt een compleet gebouw en de tomaten worden geteeld en gegeten, wat ook CO2 vrijgeeft. Daarom is het belangrijk om duidelijk te maken wat we eigenlijk bedoelen." Het bedrijf deed dat door een ‘wedstrijd’ aan te gaan met Schenkeveld. “We wilden laten zien dat we op hetzelfde niveau kunnen telen als een van de beste tomatentelers van Nederland, maar met veel minder CO2,” aldus Graamans. “En dat is gelukt.”
De Ultra-Clima®-kas maakt gebruik van hernieuwbare energiebronnen en hergebruikt zowel afgevangen CO2 als CO2 uit de buitenlucht als bemesting. Dit vermindert de uitstoot aanzienlijk. En omdat deze CO2 altijd beschikbaar is, kan restwarmte zelfs worden gebruikt voor CO2-neutrale teelt. Bovendien is het water- en energieverbruik lager en maakt het semi-gesloten concept gebruik van innovatieve ventilatietechnologie. Hierdoor kan de CO2-voetprint nog verder worden verkleind. "We hebben in ons testcentrum BlueLab onder dezelfde omstandigheden geteeld als Schenkeveld, maar we deden dat met 7 procent minder water, 22 procent minder elektriciteit en maar liefst 92 procent minder toegediende CO2. Bovendien realiseerden we een vergelijkbare opbrengst." De resultaten zijn gevalideerd door een internationaal erkend adviesbureau op het gebied van duurzaamheid, benadrukt Graamans. „Maar net zo belangrijk is dat we Schenkeveld – dat niet bepaald een nieuwkomer is – hebben kunnen overtuigen dat ons concept werkt. Niet alleen op basis van cijfers, maar ook aan de hand van hoe het gewas eruitzag.”
Volgens Graamans zijn voor een kas allerlei materialen nodig die elk hun eigen CO2-voetprint hebben. "Onderaan de keten staat de energie en bovenaan de direct toegediende CO2. Aan al die materialen zit een hele keten vast, die op haar beurt weer een eigen CO2-voetprint heeft, en hetzelfde geldt voor het gebruikte water en plantmateriaal. Aan de consumentenkant heb je vervolgens verwerking, opslag, transport en consumptie. Dus als je de hele keten CO2 neutraal wilt maken, moet je al die aspecten meenemen.” Volgens Graamans hoef je, als je een CO2-negatieve tomaat wilt, alleen maar te kijken naar wat er daadwerkelijk wordt toegediend en hoeveel een tomaat opneemt. "Dat is een eenvoudigere berekening. Maar we willen naar een CO2-negatieve kas, dus kijken we ook naar de operationele inputs, de hoeveelheid elektriciteit en energie die nodig is om die tomaat te telen."
De gouden standaard in de glastuinbouw is nog steeds de Venlo-kas. Een kas die voornamelijk met natuurlijke ventilatie werkt. "Het nadeel ten opzichte van het energie- en CO2-verbruik is dat je veel toedient op momenten dat er veel licht is, en dat vervolgens de ramen open gaan als het warm is, waardoor de CO2 verdwijnt. Dat is niet de richting die we als sector op willen. De Ultra-Clima®-kas onderscheidt zich doordat we water laten verdampen, waarmee we de buitenlucht afkoelen en vochtiger maken. Die lucht gaat door een verwarmingsunit en wordt onder druk door de hele kas gecirculeerd. De lucht stroomt dus niet via de ramen in en uit, maar wordt centraal aangezogen en centraal tussen de planten verdeeld. Daardoor wordt ook de CO2 van buitenaf continu gecirculeerd, waardoor je een continue toevoer van CO2 dicht bij het blad hebt."
Volgens Graamans kan deze techniek niet alleen bij tomaten worden toegepast, maar ook bij andere producten. "Er loopt al een proef met aardbeien en we kijken naar meer gewassen." Hij verwacht dan ook dat KUBO de komende jaren kan bijdragen aan de duurzaamheid van diverse gewassen. En daarvoor is een volledig nieuwbouwproject zeker niet altijd nodig. "We kunnen het concept zeker ook via retrofit in bestaande bedrijven inpassen. Er is weliswaar een investering nodig, maar als je kijkt naar de toename in productie en kwaliteit, is die ook snel terugverdiend." Graamans wijst er echter wel op dat de Ultra-Clima®-kas een totaalconcept is. "Als je dingen weglaat, zullen de resultaten ook anders zijn. Een Ferrari op standaardbanden rijdt immers ook minder prettig."