CO2-negatieve teeltstrategie zonder verlies van kwaliteit en opbrengst? KUBO bewijst dat het kan. Het bedrijf uit Monster heeft de afgelopen jaren hard gewerkt aan de verdere ontwikkeling van het Ultra-Clima® concept, en met resultaat. Praktijkproeven tonen aan dat het mogelijk is om niet alleen de CO2-uitstoot te verminderen, maar ook om meer CO2 uit de lucht te halen dan er wordt uitgestoten.
Tekst: Jacco Strating
Fotografie: Sharon Schouten
Om groenten te verbouwen is CO2 onmisbaar. Maar waarom extra CO2 toevoegen en overtollig CO2 uitstoten als de planten hun exacte CO2-behoefte uit de buitenlucht kunnen halen? Met deze gedachte ging KUBO aan de slag. Het Ultra-Clima® concept bestond al langer en maakte internationaal furore als duurzame kweekmethode. Maar KUBO heeft het concept de afgelopen jaren doorontwikkeld, met een sterke focus op het reduceren van CO2-verbruik . Met de eerste CO2 negatieve teeltstrategie als resultaat.
Luuk Graamans is Senior Consultant Kastechniek bij KUBO. Daarvoor werkte hij als onderzoeker bij Wageningen U&R en TU Delft. Hij geeft aan dat het predicaat CO2 negatieve teelstrategie kas' vaak al direct tot discussie leidt. "Veel mensen roepen dan: hoe kun je nou volledig CO2 negatief zijn? Je zet een compleet gebouw neer en de tomaten worden gekweekt en opgegeten, waarbij ookCO2 vrijkomt. Daarom is het belangrijk om duidelijk te maken wat we nu eigenlijk bedoelen." Dat deed het bedrijf door een "competitie" aan te gaan met Schenkeveld. "We wilden laten zien dat we op hetzelfde niveau kunnen telen als een van de beste tomatentelers van Nederland, maar dan met veel minder CO2", aldus Graamans. "En dat is gelukt."
De Ultra-Clima®-kas maakt gebruik van hernieuwbare energiebronnen en hergebruikt zowel afgevangen CO2 als CO2 uit de buitenlucht als bemesting. Dit vermindert de uitstoot aanzienlijk. En omdat deze CO2 altijd beschikbaar is , kan restwarmte zelfs worden gebruikt voor CO2-neutrale teelt. Daarnaast is het verbruik van water en energie lager en maakt het semi-gesloten concept gebruik van innovatieve ventilatietechnologie. Hierdoor kan de CO2-voetafdruk nog verder worden gereduceerd. "We hebben in ons testcentrum BlueLab onder dezelfde omstandigheden geteeld als in Schenkeveld, maar we deden dat met 7 procent minder water, 22 procent minder elektriciteit en maar liefst 92 procent minder gedoseerde CO2. Bovendien realiseerden we een vergelijkbare opbrengst." De resultaten werden gevalideerd door een internationaal erkend duurzaamheidsadviesbureau, wijst Graamans. "Maar minstens zo belangrijk is dat we Schenkeveld, niet de eerste de beste, ervan hebben kunnen overtuigen dat ons concept werkt. Niet alleen op basis van cijfers, maar ook door hoe het gewas eruit zag."
Voor een kas zijn volgens Graamans allerlei materialen nodig met hun eigen CO2-footprint . "Aan de onderkant de energie en aan de bovenkant de direct gedoseerde CO2. Aan al die materialen zit een hele keten vast, ook weer met een eigen CO2-footprint , en hetzelfde geldt voor het gebruikte water en plantmateriaal. Aan de consumentenkant heb je dan verwerking, opslag, transport en consumptie. Dus als je de hele keten CO2-neutraal wilt maken, moet je al die aspecten meenemen." Als je een CO2-negatieve tomaat wilt, hoef je volgens Graamans alleen maar te kijken naar wat er daadwerkelijk gedoseerd wordt en hoeveel een tomaat opneemt. "Dat is een eenvoudigere berekening. Maar we willen naar een CO2-negatieve teeltstrategie kas, dus kijken we ook naar de operationele input, de hoeveelheid elektriciteit en energie die nodig is om die tomaat te telen."
De gouden standaard in de glastuinbouw is nog steeds de Venlokas. Een kas die voornamelijk werkt met natuurlijke ventilatie. "Het nadeel ten opzichte van het energie- en CO2-verbruik is dat je veel doseert op momenten dat er veel licht is en dan de ramen open als het warm is en weg is de CO2. Dat is niet waar we heen willen als industrie. De Ultra-Clima®-kas is anders omdat we water laten verdampen dat we gebruiken om lucht van buiten te koelen en vochtiger te maken. Die lucht gaat door een verwarmingseenheid en wordt onder druk door de kas gecirculeerd. De lucht gaat dus niet door het raam naar binnen en naar buiten, maar wordt centraal aangezogen en centraal tussen de planten verdeeld. Daardoor wordt er ook continu CO2 van buiten gecirculeerd, zodat je een continue toevoer van CO2 dicht bij het blad hebt."
Volgens Graamans kan deze techniek niet alleen worden toegepast op tomaten, maar ook op andere producten. "Er loopt al een proef met aardbeien en we kijken naar meer gewassen." Hiermee verwacht hij dat KUBO de komende jaren kan bijdragen aan verduurzaming van verschillende gewassen. En daarvoor is lang niet altijd complete nieuwbouw nodig. "We kunnen het concept zeker ook inpassen in bestaande bedrijven door middel van retrofit. Daar staat een investering tegenover, maar als je kijkt naar de toename in productie en kwaliteit, is dat ook snel terugverdiend." Graamans wijst er wel op dat de Ultra-Clima® kas een totaalconcept is. "Als je dingen gaat weglaten, zullen de resultaten ook anders zijn. Een Ferrari op standaard banden rijdt immers ook minder prettig."